Kitap İnceleme 1: Sanatçının Yolu

Merhaba,

Temmuz boyunca birlikte Julia Cameron'ın Sanatçının Yolu kitabının ilk altı haftasını (bölümünü) birlikte okuduk.

Bu yazıyı, kitabı henüz bitiremeyenler ya da aramıza yeni katılanlar için ilk altı haftanın kısa bir özeti olarak hazırladım. Böylece Ağustos ayında başlayacağımız ikinci yarıya hepimiz aynı yerden devam edebiliriz.

İlk altı hafta boyunca sürekli aynı fikrin etrafında dolaşıyoruz: Cameron'a göre yaratıcılık kaybolan bir şey değil, zamanla korkuların, alışkanlıkların ve eski inançların altında kalan bir şey.

Şimdi hafta hafta ilerleyelim.

1. Hafta: Güven Duygusunu Geri Kazanmak

Julia Cameron kitabın ilk haftasında cesur bir iddiayla başlıyor: Çoğumuz yaratıcı olmadığımız için değil, yaratıcılığımıza güvenmediğimiz için üretemiyoruz.

Yıllar boyunca duyduğumuz eleştiriler zamanla kendi iç sesimize dönüşüyor.

"Yeterince iyi değilsin."

"Kim okuyacak bunu?"

"Daha hazır değilsin."

Cameron bu iç eleştirmeni susturmaya çalışmıyor. Onun yerine iki temel araç öneriyor.

İlki Sabah Sayfaları.

Her sabah uyanır uyanmaz, akla gelen her şeyi üç sayfa boyunca sansürsüz yazmak. Güzel yazmak, anlamlı cümleler kurmak ya da edebi bir metin çıkarmak gerekmiyor. Hatta Cameron'a göre bu sayfalar çoğu zaman sıkıcı, dağınık ve tekrarlı olacak. Amaç üretmek değil; zihni boşaltmak. Gün boyunca bizi meşgul eden kaygılar, yapılacaklar listesi, öfke, korku ve iç eleştirmen önce kâğıda dökülüyor. Böylece yaratıcı düşünce için biraz alan açılıyor.

İkinci araç ise Sanatçı Buluşması.

Haftada en az bir kez, tek başına yapılan yaklaşık iki saatlik bir "merak randevusu". Bir müzeye gitmek, eski bir kitapçıda dolaşmak, sahilde yürümek, seramik atölyesine uğramak ya da hiç gidilmeyen bir mahalleyi keşfetmek... Buradaki amaç üretmek değil, beslenmek. Cameron, sanatçının yalnızca çalışarak değil, hayret ederek de geliştiğini hatırlatıyor.

İlk haftanın sonunda şu fikir öne çıkıyor:

Yaratıcılık bazen yeni bir teknik öğrenmekle başlamaz.

Önce zihindeki gürültüyü biraz azaltmak gerekir.

2. Hafta: Kimliği Geri Kazanmak

İkinci hafta daha kişisel bir yere gidiyoruz.

Bu kez soru şu:

Kendimize kim olduğumuzu kim söyledi?

Çocukken resim yapan biri miydik?

Şarkı söylüyor muyduk?

Hikâyeler uyduruyor muyduk?

Peki sonra ne oldu?

Cameron bu sorunun cevabını çocukluğumuzda ve yetişkinliğimizde karşımıza çıkan "yaratıcı canavarlar" kavramıyla açıklıyor. Bunlar, çoğu zaman farkında olmadan yaratıcı cesaretimizi kıran insanlar.

"Bundan para kazanamazsın."

"Gerçek bir iş bul."

"Sen mi kitap yazacaksın?"

Bu sesler zamanla dışarıdan içeriyi taşınıyor.

Artık bizi eleştiren öğretmen ya da ebeveyn değil.

Kendi zihnimiz oluyor.

Bu yüzden ikinci hafta yeni bir kimlik inşa etmekten çok, bize ait olmayan sesleri ayırt etmeye çalışıyor. Belki de "Ben yaratıcı biri değilim." cümlesi hiçbir zaman bizim cümlemiz değildi.

3. Hafta: Güç Duygusunu Geri Kazanmak

lk iki hafta boyunca Cameron daha çok içimizdeki eleştirmeni tanımamızı istedi. Üçüncü haftadaysa odağı dış dünyaya çeviriyor.

Bu kez soru şu: Yaratıcı enerjimizi kim ya da ne tüketiyor?

Cameron, sürekli öfkelendiğimiz konuların bazen bir problem değil, bir işaret olduğunu söylüyor. Ona göre öfke çoğu zaman değişmesi gereken yere yönelten bir pusula. Bastırılması gereken değil, dinlenmesi gereken bir duygu.

Bu bölümde bir başka önemli kavramla da tanışıyoruz: eşzamanlılık (synchronicity).

Cameron'a göre kişi yaratıcı yaşamını ciddiye almaya başladığında, beklenmedik fırsatlar, karşılaşmalar ve bağlantılar daha görünür hâle gelir. Bunu mistik bir iddia olarak okumak mümkün; psikolojik açıdan ise dikkatin değişmesiyle açıklayanlar da vardır. Cameron ise okuru açıklamadan çok deneyimlemeye davet eder.

Bölümün sonunda geriye şu fikir kalıyor:

Yaratıcılığı korumak yalnızca üretmekle ilgili değildir; enerjini nereye verdiğini fark etmekle de ilgilidir.

4. Hafta: Bütünlüğü Geri Kazanmak

Dördüncü hafta, kitabın en dönüştürücü bölümlerinden biri.

İlk üç haftada Sabah Sayfaları ve Sanatçı Buluşmalarıyla zihnimizi dinlemeyi öğrendik. Cameron'a göre bunun doğal bir sonucu var: Kendimize söylediğimiz küçük yalanlar görünür olmaya başlıyor.

"İyiyim."

"İşimden memnunum."

"Bu ilişki bana iyi geliyor."

Belki gerçekten öyledir.

Cameron, Sabah Sayfaları'nın bizi tam da burada zorladığını söylüyor. Sayfalar "İyiyim." cevabıyla yetinmiyor; Nasıl hissediyorsun? Neden böyle hissediyorsun? diye sormaya devam ediyor. Böylece bastırdığımız öfke, hayal kırıklığı, özlem ya da heyecan yavaş yavaş görünür hâle geliyor.

Yazar bu sürecin rahatsız edici olabileceğini kabul ediyor. Çünkü gerçek duygular ortaya çıktığında, onları görmezden gelmek zorlaşıyor. Bir işin artık bize iyi gelmediğini, bir ilişkinin bizi tükettiğini ya da uzun zamandır ertelediğimiz bir hayalin hâlâ içimizde yaşadığını fark edebiliyoruz. Sabah Sayfaları yalnızca sorunları göstermiyor; zamanla bu sorunların çözümüne dair küçük ipuçları da sunuyor.

Bu bölümde Cameron önemli bir cümle kuruyor:

"Sanatının üzerinde çalışmak istiyorsan yaşamının üzerinde çalış."

Yani yaratıcılık yalnızca masa başında yapılan bir faaliyet değil. Nasıl yaşadığımız, neleri tolere ettiğimiz ve kendimize ne kadar dürüst olduğumuz da yaratıcı yaşamın bir parçası.

Dördüncü hafta boyunca bir başka değişim daha başlıyor. Cameron'a göre kişi gerçek benliğiyle temas ettikçe zevkleri, öncelikleri ve hatta yaşam alanı değişebilir. Eski kıyafetleri ayıklamak, artık istemediği eşyalardan kurtulmak ya da yıllardır sürdürdüğü bazı alışkanlıkları bırakmak tesadüf değildir; bunlar içerideki değişimin dışarıya yansımasıdır.

5. Hafta: Olasılığı Geri Kazanmak

Beşinci haftada bakışımız dışarıya dönüyor.

Cameron'ın sorduğu soru şu: Ya sandığımız kadar sıkışmış değilsek?

Ona göre yaratıcı hayatın önündeki en büyük engellerden biri, imkânsızlık değil; olasılıkları baştan eleyen düşünce kalıpları.

"Çok geç."

"Henüz hazır değilim."

"Benden daha iyileri var."

"Bunun gerçekleşme ihtimali yok."

Yazar, bu düşüncelerin çoğunun sınanmamış varsayımlar olduğunu söylüyor ve bizi bunların dışına çıkmaya davet ediyor.

Bu hafta da Sabah Sayfaları ve Sanatçı Buluşmaları devam ediyor. Cameron, bu iki alışkanlığın artık yalnızca bir egzersiz değil, yaratıcı yaşamın temel ritüelleri hâline gelmesini istiyor. Çünkü zihnimizi düzenli olarak boşaltıp merakımızı beslediğimizde, daha önce fark etmediğimiz fırsatları görmeye başlıyoruz.

Beşinci haftanın dikkat çeken araçlarından biri ise "hayal listeleri" ve ertelediğimiz arzuları yeniden ziyaret etmek. Cameron, yıllardır "bir gün yaparım" diyerek kenara koyduğumuz istekleri yazmamızı istiyor. Amaç büyük kararlar vermek değil; bu isteklerin hâlâ bizim için canlı olup olmadığını görmek. Küçük bir adım bile, yaratıcı enerjiyi yeniden harekete geçirebilir.

Bu bölüm bana şunu düşündürdü: Çoğu zaman ihtimal vermeye devam etmek gerek. Kendimize "Ya olursa?" diye sormayı bıraktığımız anda, pek çok kapıyı daha denemeden kapatıyoruz.

Cameron'a göre yaratıcılık yalnızca yetenekle değil, ihtimallere açık kalabilme cesaretiyle de besleniyor. Bu yüzden beşinci hafta, yeni seçenekleri görebilme becerisini yeniden inşa etmeye çalışıyor.

6. Hafta: Bolluğu Geri Kazanmak

Altıncı hafta kitabın en çok konuşulan kavramlarından birine odaklanıyor: bolluk.

İlk bakışta bu bölüm para üzerine gibi görünse de Cameron'ın anlattığı bolluk bundan çok daha geniş.

Bolluk, zamanın, sevginin, fikirlerin ve fırsatların yalnızca belirli bir miktarda olduğuna dair inancı sorgulamak demek.

Çünkü kıtlık zihniyeti sürekli aynı cümleleri tekrar ediyor:

"Onun başarısı benim kaybım."

"İyi fikirler tükendi."

"Artık çok geç."

"Yeterince zamanım yok."

Cameron'a göre bu düşünceler insanı üretmekten çok, kendini korumaya yöneltiyor. Oysa yaratıcılık, paylaşıldıkça ve kullanıldıkça genişleyen bir kaynak.

Bu haftanın en dikkat çekici araçlarından biri bolluk kontrolü (abundance check) egzersizi. Cameron, okurdan hayalindeki miktarda bir çeki kendisine yazmasını istiyor. Bu çekin amacı sihirli bir şekilde para kazanmak değil, para ve değer konusundaki sınırlayıcı inançlarımızı görünür kılmak. Böyle bir çeki yazarken zihnimizde beliren itirazlar mesela "Hak etmiyorum.", "Bu kadarını kazanamam." aslında üzerinde çalışılması gereken düşünceler olarak görülüyor.

Bence bu bölümün en güçlü fikri şu: Kıtlık zihniyeti yalnızca cüzdanımızı değil, hayal gücümüzü de daraltıyor. Olasılık gören biri yeni yollar arıyor. Kıtlık gören biri ise daha denemeden vazgeçiyor.

Cameron'ın "bolluk" derken anlatmak istediği şey, dünyanın bize sunduğu ihtimalleri yeniden görebilmek.

İlk Altı Haftaya Dönüp Baktığımızda

İlk bakışta her hafta farklı bir konu işliyormuş gibi görünüyor: güven, kimlik, güç, bütünlük, olasılık ve bolluk. Oysa bunların hepsi aynı dönüşümün parçaları.

İlk altı hafta boyunca Julia Cameron bize yeni bir yaratıcı kimlik vermiyor. Önce yıllardır taşıdığımız korkuları, utancı, mükemmeliyetçiliği ve başkalarının sesini fark ettiriyor. Çünkü üzeri temizlenmeden hiçbir tohum büyüyemiyor.

Kitabın ilk yarısı, üretmekten çok duymak üzerine. Yıllardır eleştiri, kaygı ve mükemmeliyetçilik yüzünden bastırdığımız o sessiz sesi yeniden duyabilmek.

Şimdi kitabın ikinci yarısına geçerken soru değişiyor.

Artık mesele yaratıcı sesimizi bulmak değil.

Onunla birlikte yaşamayı öğrenmek.

Ağustos ayında kitabın ikinci yarısına geçiyoruz. Eğer sen de bizimle okumak, düşünmek ve tartışmak istersen, her zaman aramıza katılabilirsin.

Aramıza katılmak için buraya tıkla.